Hebreeën 11 is een bijzonder hoofdstuk in de Bijbel. De lange lijst van geloofshelden blijft de aandacht trekken. Allerlei namen roepen de verhalen op zoals je die misschien al van jongs af aan kent. Ook de opening spreekt aan: wat is nu eigenlijk geloven? En sommigen losse uitspraken zetten je aan het denken. Wat bedoelt de schrijver nu precies met: ‘Ze waren voor de wereld te goed.” (11,38)? In deze Bijbelstudie gaat het over die uitspraak: ‘Ze waren voor de wereld te goed’.
1 In de vertaling van 1951 stond een raadselachtig zinnetje: “De wereld was hunner niet waardig”. In de vertaling van 2021 is veel onduidelijkheid verdwenen: “Ze waren voor de wereld te goed”. Maar ook hier voel je zomaar een vraag opkomen: over wie gaat dit? Hoe kun je te goed voor deze wereld zijn? Wij zeggen het ook wel eens en hebben het dan over een brave ziel die gestorven is: ‘hij was te goed voor deze wereld’. Maar ook levenden in onze omgeving die uitzonderlijk vriendelijk zijn. Gevonden geld breng je naar de politie. Je valt altijd in als er weer eens iemand ziek is. Niets is je teveel.
- Ken je zulke mensen? Ben je er zelf een?
2 In die Bijbelse uitdrukking zit een harde realiteit verborgen. Het gaat over mensen die nergens meer welkom zijn. Wat moet er gebeuren om tot de conclusie te komen: wij passen niet bij elkaar? Bij voorbeeld op je werk. Je werd samen in een team gezet. Je ging overleggen en je maakte afspraken. Misverstanden werden irritaties, Toen vielen er verkeerde woorden. Je kunt elkaars berichten niet meer verdragen en in een ruimte zijn met elkaar? Nee, dank je. Beter haalt de baas jullie uit elkaar. En wat als er geen baas is? Dan beslist de sterkste. De een weet de ander eruit te werken – naar een burn-out toe of naar een andere baan.
- Heb je dat wel eens meegemaakt?
3 Het is een van de raadsels van het leven van de Heer op aarde. “Hij kwam naar wat van Hem was, maar wie van Hem waren hebben Hem niet ontvangen.” (Johannes 1,11) Hij kwam met waarheid en genade – maar een snoeihard lot was zijn deel. De weerstand zat bij vriend en vijand. Wij vonden Hem niet waard om in ons leven te passen.
En het is nog ongemakkelijker. Het komende Rijk van de Heer is een samenleving getypeerd door integriteit en dienstbaarheid. Een sfeer waarin kwetsbaarheid niet beloond wordt met beschadiging maar met tederheid en eerlijkheid wordt beantwoord. Mensen passen niet zomaar in deze ideale wereld. Om daarin te passen moet je veranderen. Niet een beetje. Compleet.
- Wat moet er bij jou uit om te passen in het hemelrijk? Probeer zo concreet mogelijk te worden.
4 De schrijver van de brief aan de Hebreeën weet dat zijn lezers uit ervaring wisten hoe lastig Christus volgen is. “Herinner u de dagen van weleer, toen u, door het licht beschenen, in een moeizame worsteling met het lijden hebt standgehouden; enerzijds kreeg u publieke smaad en verdrukking te verduren, anderzijds was u solidair met hen die hetzelfde moesten doormaken. U hebt meegeleefd met gevangenen onder u, en toen u van uw bezittingen beroofd werd, hebt u dat in vreugde aanvaard, in de wetenschap dat u iets beters bezit, een blijvend bezit voor uzelf.” (Hebreeën 10,32-34) We snappen welk ‘beter bezit’ de schrijver bedoelt: het is niet een ding, het zijn geen spullen, maar het gaat om een persoon die van je houdt: Christus, onze Heer in de hemel.
- De Duitse theoloog, verzetsstrijder en schrijver Dietrich Bonhoeffer schreef eens: “God zal degene die Hem dankbaar vindt in aards geluk, waarachtig wel ogenblikken geven waarin hij eraan herinnerd wordt dat het aardse maar iets voorlopigs is, dat het goed is je hart aan de eeuwigheid te wennen.” Wanneer word jij eraan herinnerd dat het aardse maar iets voorlopigs is?
5 Hoofdstuk 11 van Hebreeën heeft de bedoeling de lezer wakker te schudden en scherp te houden. De schrijver haalt allerlei voorbeelden aan van mensen die zich veel ellende hebben laten aandoen. Arrestatie, verbanning, de dood, noem maar op. Hun omgeving gunde hen geen plaats onder zon. En zij dachten aan een ander vaderland. Niet hier. Bij de Heer.
Dat heeft gevolgen naar twee kanten.
Als jij Christus niet afzweert, zelfs niet onder druk, dan vindt men je het vrije leven op deze aarde niet waard.
Maar het is ook andersom. De christenen wringen zich niet in bochten om erbij te mogen horen. Christus verloochenen is geen optie. Daar is de wereld niet belangrijk genoeg voor.
Als het zo hoog gespeeld wordt, dan trekken wij de conclusie: wij passen niet bij elkaar.
- Welke druk is er om ons heen om Christus af te zweren?
- Wat zou je het meest pijnlijk vinden om te verliezen uit het huidige leven?
- Neem je voor een periode iets op te geven, als een oefening in loslaten (vergelijk het met vasten in de veertigdagentijd)
Voor verdere studie en bespreking:
Christus als je betere bezit, zie daarover 1 Petrus 1,4; 1 Johannes 2,15-17; Kolossenzen 2,2-3.
Brené Brown (* 1965, psycholoog) onderzoekt de houding die mensen nodig hebben die ‘erbij willen horen’. En zij vertelt in haar boek Verlangen naar verbinding over een pijnlijke ervaring in haar jeugd. Zij werd niet uitgekozen om mee te doen in het cheerleaderteam. Dat vond ze vreselijk: “Ik zou later via de tamtam horen dat ik weliswaar goed kon dansen, maar niet geschikt was voor de Bearkadettes. Geen strikjes. Geen uitstraling. Geen groep. Geen vrienden. Niets om erbij te horen. Ik was alleen. En ik voelde me afgrijselijk.” (19). Daarna zwegen haar ouders – zo voelde zij zich ook nog eens niet bij het gezin horen.
Mensen reageren hierop vaak met: de pijn verdoven, of ontkennen.
Beter is de moed om je pijn onder ogen te zien. Zo ontwikkel je compassie met jezelf. Samen met liefde is compassie het hart van de menselijke spiritualiteit. “Spiritualiteit is erkennen en vieren dat we allemaal onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn door een kracht die groter is dan wijzelf, en dat onze verbondenheid met die kracht en met elkaar geworteld is in liefde en compassie.” (Brené Brown, Verlangen naar verbinding: Er echt bij horen en de moed om alleen te staan.3 Amsterdam: Bruna, 2018 (Bonella van Beusekom vertaalde de oorspronkelijk Engelstalige versie: Braving the Wilderness. New York, Random House, 2017).
Zoek een verhaal over een bekeerde moslim in Nederland en kijk of er sprake was van uitstoting (door de moslimgemeenschap) en opname (in de christelijke gemeenschap). Zie bijvoorbeeld de website van de stichting Evangelie en Moslims, klik hier.
Bekijk bijgaande foto goed. Noem op wat je ziet, let op alle details. Kun je deze foto verbinden met het thema van deze Bijbelstudie? Maak vervolgens een verhaal bij de foto: wat ging er aan vooraf? Wat komt erna?
