Welkom in het immunoceen

De laatste lockdown viel me zwaar. Waren we net weer een beetje bij elkaar in de buurt gekomen, ook op zondag, kwam de camera er weer tussen zitten. Wat gezondheid betreft heb ik me in de twee jaar geen zorgen gemaakt en toen ik ten slotte toch corona kreeg, viel het ziekteverloop erg mee. Een kleine week verkouden en hoofdpijn en nog wat gammel in de weken erna. Tot je op een dag constateert dat dat het dan was.

Heb ik zelf meegewerkt aan dat rustige beeld, terwijl ik toch de groep van zestigers nabij ben gekomen? De vraag stel ik nu ik het boek van Jaap Goudsmit uit heb. Hij is arts en microbioloog  en hoogleraar aan de Harvard T.H. Chan school of Public Health. Hij heeft meer dan twintig jaar ervaring als wetenschapper met het maken van vaccins en antivirale antistoftherapie, lees ik op de achterflap. Geen kleine jongen dus. Hij publiceerde recent voor het gewone volk waartoe ik op het punt van gezondheid en ziekte behoor het zeer leesbare: Een gezonde toekomst: Vijf lessen van corona. Hoe vol het boek ook staat met medisch-technische informatie, de lessen die hij trekt zijn voor een geïnteresseerde leek goed te volgen.

Om je leven niet te laten vergallen door welk virus dan ook, moet je de wetenschappelijkheid van kennis op waarde leren schatten. Dat is les 1. Heel nuttig in een tijd waarin de virologen voortdurend aan gesprekstafels werden uitgenodigd. En tegelijk werden tegengesproken, ook door collega’s en andere wetenschappers. Goudsmit benadrukt dat wij goed moeten snappen wat oorzaak en gevolg is en dat wij op het punt van virussen niet alles weten op dit punt. “Waar het virus vandaan komt, doet er eigenlijk weinig toe. Belangrijker is de vraag hoe we omgaan met de onzekerheid dat we het misschien nooit precies zullen weten. Wat we wel weten is dat het om de zoveel tijd een samenloop van omstandigheden het virus de ruimte geeft om zich onder mensen te verspreiden en zich daar te handhaven.” (57) Dat is nuttig, dat een deskundige zo nu en dan zegt wat we gewoon niet weten. “Hoeveel ik ook had geleerd over mijn vak gedurende de laatste veertig jaar, over de huidige pandemie wist ik met zekerheid niets te zeggen en lessen op grond van de geschiedenis heb ik maar al te vaak verkeerd geïnterpreteerd. We moeten vooral uit het verleden leren hoe we het niet moeten doen.” (162) Zo, dat lucht op.

Hij verbreedt de bescheiden houding tot dit algemene punt: ziekte en lijden is onvermijdelijk. “Dat we met steeds meer mensen de lucht op aarde in- en uitademen, komt niet zonder prijs. De lucht zit vol met virussen en soms zijn dat virussen die ons ziek maken. Zo is het nou eenmaal en we kunnen niet vermijden dat we geboren worden en we kunnen niet vermijden dat we sterven.” (69) Waarvan acte, ik hoop dat alle RIVM’s en kabinetten dit inzicht laten doorwerken in hun beleid. Het kan ons helpen om je angst te leren beheersen. “Vaker dan ons lief is moeten we accepteren dat veel in het leven onduidelijk of onverklaarbaar is. Daar niet angstig van worden kan een hele opgave zijn. Het liefst willen we een schuldige kunnen aanwijzen voor het leed dan ons wordt aangedaan.” (64) Hier heb ik dan als gelovige nog wel weer wat extra gedachten bij, maar in het betoog van Goudsmit is het wel nuttig. Leer accepteren wat je niet kan veranderen.

Maar doe intussen wel wat in je invloed ligt. Want we hebben vooral gekeken naar wat het virus doet. Wat hem betreft letten we meer op hoe het lichaam reageert: het immuunsysteem en leren wij daaruit preventieve lessen voor een leven in een wereld vol visrussen. “Ik heet iedereen welkom in het immunoceen, waar het bewaken van je eigen gezondheid centraal staat en de verantwoordelijkheid daarvoor steeds meer bij jezelf komt te liggen. Een tijdperk waarin de overheid hopelijk alles in het werk stelt om individuen daarbij maximaal te helpen en te ondersteunen onder het motto: ziekte voorkomen is belangrijker dan achteraf behandelen.” (183) En even daarvoor had hij in eenvoudige taal volstrekt helder gemaakt waar het dan op aan komt: “Het risico om op je zeventigste of tachtigste door en ernstige infectie op de ic te belanden, hangt in hoe mate af van hoe gezond je er op je veertigste of vijftigste voorstaat. Of je overgewicht hebt, rookt, drinkt of regelmatig drugs gebruikt, maakt uit. Ook je mentale gezondheid is belangrijk in tijden van grote druk.” (182)

Ik ben bijna zestig en ongeveer een jaar bezig die laatste paar kilo’s af te werpen, zeg een stuk of vijf nog. Ik ben door Goudsmit nog wat gemotiveerder en laat me helpen door inzicht in de zwakke momenten (honger, boosheid, eenzaamheid, vermoeidheid, verdriet) en mijn echte behoeften op die momenten. Intussen werk ik aan mijn innerlijke balans en het leven in het nu. Hypnotherapie kent vele invalshoeken en sluit geweldig bij me aan. Op een of andere manier ook bij wat ik geloof over Jezus, zijn Vader en zijn Geest. Al met al maak ik me niet heel druk over een nieuwe coronagolf deze zomer of dit najaar.


Naar aanleiding van: Jaap Goudsmit, Een gezonde toekomst: Vijf lessen van corona. Amsterdam/Antwerpen, Pluijm (in samenwerking met De Groene Amsterdammer), 2022.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *